De wijn en zijn dip

Elke wijnboer kan je vertellen dat een een wijn met enig bewaarpotentieel ‘op slot’ gaat.  De primaire fruitaroma’s (fruit)  en de secundaire (vinificatie) aroma’s worden omgezet in tertiaire (rijping) aroma’s. Een soort van overgangsfase waarin een wijn niet op zijn best is, uit z’n hum lijkt en licht depressief is.  Een wijn die in een overgangsfase verkeert en van jeugdig, frivool en dik van het fruit overgaat in een wijn met belegen tonen.  En juist in die overgangsfase dien je de wijn met rust te laten.
Op de beurs van Angers  (Loire) mochten we bij de stand van Charles Joquet verschillende jaargangen Chinon Les Varennes proeven. De 2010, 2009,  2008, 2007, 2006, 2005 en 2004. In de 2010 en 2009 proefden we het fruit goed, de 2008 was een minder jaar en wat minder expressief en de 2007 was al duidelijk  dierlijk  met weinig fruit,  reductief en gesloten. ‘Midlifecrisis’ zei de wijnboer’; de overgang naar een rijpe wijn. De 2006 zat dicht, de 2005 was weinig geurend wel zeer belovend maar nog niet helemaal open. De 2004 was een wijn die ondanks zijn strengheid al voorzichtig open ging.
Je leest wel eens in wijnomschrijvingen…lekker tot 2014 en dan weer vanaf  2017.  Dat wil niet zeggen  dat de wijn slecht is in zijn ‘dip’ maar je kunt nog al eens teleurgesteld zijn in de wijn als je deze net op het verkeerde moment opent. Zo kocht ik een keer tegen een vriendenprijsje een Petrus 1994.  Het zou de klapper van de avond worden met mijn proefclub. Maar wat we ook deden de hele avond…. de wijn liet zich niet zien. Balen!  De importeur had ons verzekerd dat de wijn zich nu ging geven end dat we met walsen en karaferen de echte charmes al konden proeven. Ik had na afloop van de avond een lamme arm van het walsen;  de wijn liet zich niet zien. Jammer, dat wel maar we hadden meer op de proeftafel gelukkig. En geen van deze wijnen heeft ons toen teleurgesteld.
Posted in leermoment | Leave a comment

wijn met een ring en benen

Een boeiend onderdeel van het wijnproeven tijdens de wijncursussen is het kijken naar de wijn. Je ziet de kleur, de intensiteit, of de wijn helder is, of de wijn gefilterd is, de mousse, het aantal belletjes etc. Wij kijken ook altijd naar ‘de ring’ en ‘de druppeltjes’. Als je een glas wijn walst en het glas daarna tegen het licht houdt zie je een ring verschijnen. Vanuit die ring druppelen tranen (‘jambes’, ‘tears’, ‘benen’) langs de binnenkant van het glas naar beneden. Als de ‘ring’ lang blijft staan in het glas dan kan dat wijzen op verschillende dingen zoals de suikers in de wijn en/of de alcohol. Alcohol in vloeistof geeft een andere oppervlakte spanning. Dit noemt men het Marangoni-effect. De alcohol verdampt en de vloeistof wil naar beneden. Veel alcohol en/of  veel suikers in de wijn geeft een ‘ring’ die heel lang blijft staan. Kijk maar eens naar wijn met veel suikers en veel alcohol (Port); ‘de wijn hangt en plakt’.

Van de wijnmaker Jacob Duin (Nederlandse Biodynamische wijnboer in Baden) leerde ik dat als vanuit die ring hele kleine druppeltjes dicht bij elkaar naar beneden glijden dit veelal wijst op veel alcohol.
Na het kijken gaan we ruiken. Ook dat is een heel ritueel. Daar zal ik een volgende keer over schrijven. En één ding niet vergeten…..af en toe een wel een slokje nemen.

 

 

Posted in leermoment | Leave a comment

2012

Iedereen een goed, gezond en spetterend 2012 gewenst.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Néééeén, niet walsen !!

Als wijngenieter houd je je glas goed vast (steel), walst, kijkt en ruikt. Kijken omdat je dan kunt zien hoe de wijn aan het glas ‘hangt’ en hoe deze ‘traant’, ‘lange benen’ laat zien, ‘huilt’ en ‘plakt’. Heel eenvoudig gezegd gaat het hier om de vloeistof/ alcohol spanning; hoe meer alcohol, hoe langer vaak de ‘ring’ blijft staan en hoe kleiner de ‘beentjes’ (traantjes) naar beneden glijden. Wijn met restsuiker doet ongeveer hetzelfde. Wals maar eens een Port; een echte ‘hanger’ zoals wij dan zeggen op de wijncursus. Vaak ‘zien’ cursisten het alcoholpercentage van de wijn.  Oude wijn kan sterven als men deze walst. Dus het walsen laten we dan achterwege.
Een tweede bijkomstigheid van walsen is dat er zuurstof bij de wijn komt. Dit zorgt er weer voor dat de aroma’s  van de wijn loskomen en dat de diepste wijngeheimen en geuren worden prijsgegeven.  Zo kan ik met veel plezier minuten lang walsen, kijken en ruiken voordat ik een slokje neem.

Tijdens een les op de Italiaanse Sommelier (A.I.S.) opleiding vroegen wij aan een docent waarom we een jonge Barolo zo uit de fles geschonken kregen. Waar was de karaf? ‘Dan missen jullie het voorspel van het wijndrinken’ legde hij blozend uit. ‘Het is veel leuker om te walsen vervolgens te snuffelen, een nipje te nemen en dit zo vaak te herhalen tot dat jullie zelf beleven wanneer de wijn zich helemaal gaat geven’. ‘Dat plezier haal ik weg als ik de wijn al ‘kant en klaar ‘serveer voor jullie’. Hij heeft helemaal gelijk!
Maar………als wij op die zelfde opleiding het waagden om een mousserende wijn  te walsen dan werd er  ‘néééén, niet walsen’ geroepen. ‘Die wijnboer heeft maanden soms jaren zijn best gedaan die bubbels ín de fles te krijgen en jullie walsen alles weg’!!.
Het blijft nog steeds moeilijk om mousserende wijnen niet te walsen. Wat ik wel doe is het glas aan mijn oor houden en naar de belletjes luisteren. Tijdens de wijncursus doen we dit ook. Het is een een lief geluid, een zacht gefluister en een tinteling in je oren. Je kunt bijna horen met hoeveel geduld en liefde die belletje gemaakt zijn. Een wals is ook om naar te luisteren ten slotte.

Posted in leermoment | Leave a comment

Erotisch….

N.a.v een Nieuwsbrief in rijm ontving ik dit prachtige gedicht.

Beste Gabrielle Salvatore,
Uw naam rijmt op Amore,
Engelachtig mooi als de Amarone en vol als een Cote du Rhône,
Hoort een zoete wijn te zijn met een vleug van marsepein.
En een toon van borstplaat streelt uw tong,
Dat houdt u vurig en jong!
Dames schenk toch voor het samen zijn,
Een glaasje van dezen voortreffelijken wijn,
En uw wangen zullen kleuren alsmede uw hals gaat aangenaam geuren,
Als een boeket der schoonste rozen, dat zal uw aanbeden held doen blozen. Onthoud voor uw feesten en partijen:
De wijn van Gabrielle Salvatore is goed voor uw Amore!

Salute, Aristide

Posted in beleven | Leave a comment

Twee keuzes bij ieder gerecht…zo simpel.

Al jaren geef ik wijn en spijs les. Een mooie spel om mensen te leren omgaan met hun zintuigen. Binnenste buiten proeven noem ik het …nadenken wat er van binnen gebeurt en dat naar buiten brengen. Figuurlijk dan.  Het ‘Harry Potter’ effect  kunnen ze dan zelf ervaren. Ieder op zijn eigen unieke manier. Wijn en spijs veranderen en uitleggen waarom dat gebeurt. De ene keer versmelten ze beiden tot een mooi geheel (de bekende 1 = 1 = 3)  dan weer krijg je er een zuur mondje van  om maar te zwijgen van ijzer smaken,  zeepsop en bitters . Of wijn helemaal zien verdwijnen bij het geweld van het gerecht of dat een gerecht volledig weggeblazen wordt door de wijn.  “En die stroeve tannines dan waar we nooit van houden? Waar zijn die dan?”. Ha, ha…weg!!  Versmolten met het sap, de fond, je speeksel of de olie”. Tot hier gaat het goed.  Iedereen kan dit leren. Als je de beginselen onder de knie hebt dan maak je nooit meer grote fouten . Wat ik verder meegeef, is dat wijn en spijs te maken heeft met gewoon lekker eten en drinken en dat de belangrijkste factor de emotie is.  De W’s: met wie was je, waar was je, waarom je er was, op welke gelegenheid, wat was er die dag te vieren ? Emotie en traditie (het meervoud van emotie) is wat telt. Er zijn ook veel klassieke voorbeelden van wijn en spijs die volgens de ‘boekjes’  niet kloppen maar een goed match zijn. Denk aan bruidstaart met een droge Champagne en geitenkaas met vijgen compote en een glas Sancerre.

En denk je dat men in Italië of waar dan ook aan de grote familietafel druk is met de ultieme wijn en spijs combinatie? Vergeet het maar.  Dit werd maar weer eens bewezen in Italië aan tafel in een restaurant  met adembenemend uitzicht over de heuvels van Alba. Met de gastheer,  sr Cesare, rechts van mij.  Daar kwam de Vitello Tonato (Piemonts kalfsvlees gerecht waar wij ‘zunige’ Nederlanders vaak kipfilet voor nemen).  “En wat serveert u daar bij?” “Heel simpel zegt hij, door de week drinken wij Barbera of Dolcetto. Dus één van die twee”. “En de Gavi dan?”. “Wit… drinken wij als aperitief. En de Nebbiolo bij bijzondere gelegenheden”.  Ik mag dan wel een officiële Italiaanse sommelier zijn, ik houd op dat moment wijselijk mijn mond.  Op mijn theorie zitten ze niet te wachten. Denk je dat ze in Piemonte, of waar dan ook,  last hebben van zeep, ijzer of wat dan ook?  Neen hoor. Stukje brood, soppen, olie, oma en opa mee aan tafel,  fles op tafel en genieten van alles om je heen.  En om heel eerlijk te zijn…..dat zijn dé memorabele combinaties.

Posted in genieten van eten | Leave a comment

Wijnkasteel Genoels Elderen…om de hoek!

1 oktober bezocht ik met mijn collega Claudia van Dongen het Wijnkasteel Genoels Elderen te Riemst /België. Een heus kasteel met een mooie wijncollectie.En met “Haspengouwse Wijn – Gecontroleerde Oorsprongsbenaming” op de fles. Wijnen die al vele prijzen in de wacht gesleept hebben. Net als elders in België (ik heb ooit ook alle trappistenbierbrouwerijen bezocht) zit hier jong (18+) en oud aan tafel te genieten van de de wijn. Vaak na de rondleiding door de wijngaarden.De kasteelheer Jaap van Rennes (foto) nam mijn collega Claudia van Dongen en mij mee naar het kloppend hart van het kasteel; de wijnkelder.
Zelden heb ik zo’n mooie kelder gezien. ‘Niemand mag aan de vaten komen en je kunt hier echt van de vloer eten’ Liet Jaap van Rennes weten. Daar bij die vaten kwamen mooie verhalen los. Zo vertelde de kasteelheer…
Zijn dochter is  verantwoordelijke voor het wijn maken, zijn schoonzoon voor de kwaliteit van de druiven. Zijn dochter bepaalt dus het plukmoment. “Oe la la, drie weken per jaar lopen wij in een grote boog om het wijn(v)echtpaar heen; schoonzoon lief vindt dat zijn druiven rijp zijn en mijn dochter zegt dat het er nog niet geoogst gaat worden. De spanning in huis (kasteel) is dan om te snijden. Elk jaar weer. Schoonzoonlief vecht voor zijn kindjes; de druiven staan op barsten, staan te popelen om geplukt te worden maar mijn dochter zegt ‘neen’”. Een ongeschreven regel dat als er achteraf nooit en te nimmer naar wie dan ook gewezen wordt als er verkeerde keuzes zijn gemaakt.
Ik plaatste in de wijnkelder nog een opmerking over het positieve effect van mooie muziek op wijn. Stel dat de mezzosopraan Cecilia Bartoli met haar prachtige stem de proefruimte zou vullen. Jaap van Rennes glunderde en vertelde dat hij met zijn vrouw (al 53 jaar getrouwd) twee keer per jaar een intiem diner heeft op het kasteel. Zij kiezen van te voren zorgvuldig de wijnen uit en zoeken een passend menu. Die avond trekken zijn hun mooiste kleding aan, branden vele kaarsjes en al genietend van wijn en spijs luisteren ze naar elkaar en naar Mozart en Beethoven. De wijn presenteert zich dan van zijn beste kant. Memorabele luisterrijke diners. Met z’n tweeën.
Claudia en ik genoten in het proeflokaal later met met volle teugen van de wijnen, toastjes, rillette en olijven. In spijkerbroek, zonder kaarsen en dat was al een heus feest.

Wijnkasteel Genoels-Elderen  /  Kasteelstraat 9 • 3770 Riemst (B)
Telefoon +32-(0)12-39.13.49
Fax +32-(0)12-26.40.68

 

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Amico mio…Balsamico

Aceto Balsamico Traditionale (Balsamico Azijn met een Hoofdletter)
Aceto Balsamico is een zeer speciale azijnsoort die wordt verkregen uit de most van witte Trebbiano druiven uit Modena of Reggio Emilia (regio Emilia Romagna) en is een ware delicatesse!
De druiven worden, net als bij de wijnbouw, eerst geperst.  Vervolgens  verwarmt men deze boven een zacht vuur waarbij 30% tot 70% van het vocht verdampt.  Het afgekoelde vocht wordt aangevuld met de Balsamico uit het oudste vat.  Vervolgens begint het in houten vaten te fermenteren. De suikers worden hierbij omgezet in alcohol en vervolgens in azijnzuur. Er worden geen kruiden of andere smaakstoffen toegevoegd aan de balsamico.  Vervolgens moet men de aceto balsamico, wil men de wettelijk gecontroleerde herkomstbenaming (DOP) kunnen voeren, minstens 12 jaar in houten vaten laten rijpen c.q. fermenteren. Gedurende deze periode wordt de aceto meerdere malen naar vaten van verschillende houtsoorten (o.a. kastanjehout, kersenhout  en moerbeiboom) geheveld waardoor het bijzondere aroma ontstaat. De vaatjes verschillen onderling in grootte. De oudste en meest kostbare azijn ligt opgeslagen in het kleinste vat (ca. 15 liter). Het vocht verdampt langzaam; daarom worden oudere vaten regelmatig aangevuld met vocht uit het jongere vat daarnaast. De vaten liggen opgeslagen  op zogenaamde acetaia, zolders. Hierdoor staan ze bloot aan natuurlijke temperatuur-wisselingen, wat ten goede komt aan de kwaliteit.
Van honderd liter most blijft er uiteindelijk maar een paar liter kostbare Aceto over.
Hieronder een demonstratiefilmpje, in het Italiaans, over Balsamico:
http://www.youtube.com/watch?v=Wav7VyGiJMo

DOP
Aceto Balsamico Tradizionale, is minimaal 12 (!) jaar oud, maar kan ook wel 25 jaar of ouder zijn (extravecchio).DOP Al met al een zeer langdurig dus kostbaar proces waar veel vakmanschap bij komt kijken. De originele Aceto Balsamico heeft daarom, net als bijvoorbeeld een Parmiggiano Reggiano (Parmezaanse kaas) een wettelijk gecontroleerde herkomst benaming:  Aceto Balsamico Tradizionale di Modena.De kwaliteit van de DOP Balsamico wordt streng gecontroleerd. Daarna  wordt het in een flesje van 100 ml overgeheveld. De vorm van de fles is voor elke producent gelijk, en zo ook het wettelijk beschermde kwaliteitszegel van het Consorzio.
Kostbaar vocht. Goedkopere alternatieven zijn er te vinden.Je moet even zoeken.

Toepassen in de keuken
Aceto Balsamico Tradizionale is een azijn met een uitgebalanceerde, rijke smaak, met een mooie, donkerbruine kleur en aromatische geur. De smaak van dit type azijn is krachtig en zoetig. U heeft maar een paar druppels nodig om Uw gerechten op smaak te brengen.Denkt U hierbij aan sauzen en salades, vlees van de grill, maar ook aan kazen, desserts en vers fruit.
Traditionele maar ook verrassende combinaties zijn bijvoorbeeld:

  • een druppel Aceto Balsamico op een stukje Parmigiano Reggiano ,
  • een paar druppels balsamico gesprenkeld over aardbeien of framboosjes.
  • paar druppels op verse, gekookte, gegrilde groenten, vis, vlees en zelfs in risotto zorgt voor een smaakvolle, verrassende finishing touch.
  • een paar druppels balsamico over chocolademousse.
    en…
  • Aceto Balsamico Tradizionale is onbeperkt houdbaar !

De industriële aceto balsamico di Modena wordt niet zoals de tradizionale gemaakt. Deze balsamico kan een mengsel zijn van gekookte druivenmost en gerijpte wijnazijn, of een mengsel van zeer oude wijnazijn met een klein percentage tradizionale die korte tijd op vat rijpte. Als op het etiket API MO staat, zijn ze in Modena gemaakt. De prijzen van deze industrieel vervaardigde balsamico variëren enorm en zijn afhankelijk van de productiemethode en de gebruikte grondstoffen. Daardoor zijn ook de smaken erg divers.

Zelf gebruik ik de overheerlijke balsamico van DueVittorie (18 euro). Je doet er minstens een half jaar mee. De  flessen verkoop ik op de wijnproeverijen.

Posted in genieten van eten | Leave a comment

Wijn ruiken met koffie en mensenhuid.

Wanneer je ruikt is je neus op een gegeven moment verzadigd. Lastig dus. Een oud trucje is om dan aan koffiebonen te snuffelen. Door de geur van koffiebonen wordt het reukorgaan weer geneutraliseerd en is je neus in staat om weer een nieuwe geuren op te nemen. Ik heb dit een paar keer uitgetest bij een ‘Wijnproefles’; er werd door de cursisten dankbaar gebruik van gemaakt (bij één cursist werkte het niet….hij stopte een boon in zijn mond…echt!).  Over hoe het precies werkt is niet veel te vinden. Maar dat het werkt is zo. Bij Brandmeester’s in Haarlem (koffiebranderij en espressospecialist ) beaamde men dat ook.  Bekend is wel dat een schaaltje met wat koffiebonen (gemalen koffie mag ook) de geurtjes in de koelkast neutraliseert.  Niet voor niets staan er in exclusieve cosmeticawinkels nog al eens potjes koffiebonen. ‘Ik zag stewardessen eens oploskoffie strooien over de plek waar iemand net had overgegeven. De vieze geur was gelijk weg!’ lees ik nog op internet.
‘Hoe neutraliseren jullie de geuren tijdens het koffie-bonen-ruiken?’vroeg ik bij Brandmeester’s. ‘Door  met je neus aan een ongeparfumeerde onderarm te ruiken’! De koffiespecialist maakte daarbij de beweging met zijn arm zoals kinderen doen bij een snotneus. Huidgeur blijkt dus ook te werken. Binnenkort ga ik naar een Italiaanse Iconen proeverij. Ga zowel de boon als arm uittesten.

Posted in geuren en kleuren | Leave a comment

Cucina del ritorno…de keuken van de thuiskomst

De keuken van Italië bestaat niet; de keuken van Mama of Nona (oma) wel. Regionale keuken mag je nog wél zeggen. Pas sinds 1861 zijn alle 20 regio’s ‘samengevoegd’; het eten uit Alto Adige heeft veel Oostenrijkse invloed en dat van Sicilië lijkt meer op de keuken van Tunesië.
Tijdens de Italië lessen bespreken we de regionale gerechten. Veel van deze gerechten hebben historie. Soms wel uit de tijd van de Grieken. Zo wordt de keuken uit Ligurië (Genua) de Cucina del Ritorno genoemd; ‘de keuken van de thuiskomst’. En niet voor niets. De zeebonken moesten na maanden stokvis op zee aangesterkt en verwend worden. Zo maakten de zeemans-vrouwen een soort van ‘Popeye the Sailor taart’; voedzaam en gezond en met veel liefde bereid. Deze ‘torta marinara’ is een hartige groententaart  en niet zoals je zou denken met een vulling van vis.  Veel verse kruiden, spinazie, ricotta, verse paddestoelen en Parmezaanse kaas voor deze torta. Ik zie dan altijd vrouwen voor me aan de kade met witte zakdoeken in de lucht om de mannen te verwelkomen terwijl hun huizen ruiken naar de eigen gemaakte ‘torta marinara’.
Ligurië  is een smalle strook woest land ingeklemd tussen de bergen en de zee. Geen weiden waar koeien en geiten grazen en dat merk je aan de vegetarische keuken. De hoofdbestanddelen van de Ligurische cuisine zijn vis, kruiden en groenten. De heuvels zijn bedekt met wilde kruiden die door de struiken heen groeien. Zo vind je er tijm, salie, rozemarijn, oregano, marjolein en basilicum; hetgeen je proeft en ruikt in de gerechten uit deze streek.Groenten zijn meer geliefd dan vis; we zien veel artisjokken, asperges, prei en tomaten verwerkt in de gerechten. Jawel,  de pesto komt uit Ligurië. (pestare = stampen). Van pesto  zijn weer vele lokale varianten;  met al of geen walnoten naast de pijnboompitten en ook nog iets van Pecorino naast de Parmezaan. En de zachte olijfolie uit deze streek is wereldberoemd. Pesto gerechten en wijn van de Vermentino..daar word ik blij van.|
Zondag 17 juli ga ik voor een week naar Ligurië.  Of ik de zeemansvrouwen aan de kade zie staan betwijfel ik maar zeker is dat ik de torta ga bestellen.

 

Posted in beleven, genieten van eten | Leave a comment